Kendine döndürme temas biçimi günlük hayatta nasıl karşımıza çıkar?

Yorum bırakın

Eylül 24, 2015 tarafından miraysasioglu

Karşındakine yapmak istediğini kendine yap

İki tür kendine döndürme vardır. Bunlardan ilki kişinin karşısındakine yapmak istediği şeyi kendisine yapmasıdır. Kişi ihtiyacını esas hedefe yöneltemediğini ya da yöneltmenin doğru olmayacağını düşünür. Sonuç olarak da enerjisini kendine yöneltir. Başkalarına söylemek istediklerini kendine söyler, başkalarına yapmak istediklerini kendine yapar. Kısacası dışarı karşı duygularını ifade etmezken, onlarla kendi içinde baş etmeye çalışır. Küser, ağlar, depresyona girer, nedenlerini anlamak yerine kendini istenmeyen, başarısız vs. olarak etiketler, suçlar (Daş, 2010, sf. 174).

Terapide de en fazla karşılaşılan kendine döndürme kişinin öfkesini kendine döndürmesidir. Başkasına öfkesini yöneltmek yerine, kişi bu öfkeyi yutar. Bu kişinin öfkesini ifade etmek konusunda içe aldığı bir kural olabilir: “Öfke kötüdür, öfkelenirsen insanlar seni sevmezler, insanları incitmemelisin” gibi… Neden ne olursa olsun sonunda kişi kendisini ne kadar aptal olduğu ile ilgili eleştirmeye ya da ne olursa olsun kendisini suçlamaya başlar (Sills, Fish, Lapworth, 1998, sf. 65). Kendine döndürmede kişi hem verici hem de alıcı konumlarındadır. Yani temasa geçeceği çevre yerine kendisini koymuştur. Kişi harekete geçmekten geri durur, dolayısıyla çevresi ile gerekli olan teması gerçekleştiremez (Sills, Fish, Lapworth, 1998, sf. 65).  Sezgin (2002, sf. 38) ise kendine döndürmenin temas aşamasında ortaya çıktığına işaret eder. Bu, gerçekleştirilen hareket hedefine ulaşmadığında veya uygun olarak açığa çıkmadığı durumlarda ortaya çıkar. Sonuç olarak, davranış dışarıdaki bir hedefe değil kişinin kendisine yönelir. Başka birine duyulan öfkenin laranjit atakları ile kendini göstermesi gibi.

Geştalt yaklaşımında insan, beden, zihin ve duygunun bileşiminden oluşan bir bütündür. Bunlar birbirinden ayrılamaz. Bu holistik yaklaşım bizi sağlıkla ilgili yeni hipotezlere götürür. Buradan hareketle diyebiliriz ki, birçok fiziksel rahatsızlık fiziksel faktörler kadar duygusal ya da zihinsel faktörleri de beraberinde getirir. Kendine döndürülen duygular fiziksel sağlığımız üzerinden dışarı yansır. Duygularımız bir kanaldan dışarı akmalıdır, eğer bir yol tıkanırsa, kendisine başka bir yol bulacaktır. Örneğin, kendine döndürülen bir acı, kendisini soğuk algınlığı aracılığıyla ortaya koyabilir, gözlerimiz ve burnumuz akar. Ya da kendine döndürülen bir öfke daha asidik bir hastalıkla karşımıza çıkabilir, ülser gibi… Kendine döndürülen korku ise kişide artan ateş olarak ortaya çıkabilir (Sills, Fish, Lapworth, 1998, sf. 65-66).

Kendine yapılmasını isteğin şeyi çevrene yap

“İnsanın başkalarına söyledikleri duymak istedikleridir,

yazdıkları okumak istedikleridir,

sevmesi sevilmeyi istediği biçimdedir.”

Tezer Özlü

Kendine döndürmenin ikinci türünde ise, kişi kendisine yapılmasını istediği şeyleri, kendisine ya da çevresine yapar. Öncelikle kişinin çevreden beklediğini kendisine yaptığı durumlara bir göz atalım. Bu tip kendine döndürme temas biçimi kullanan kişi, sarılınmaya ihtiyacı varsa kendini kucaklar. Kayıp nesnenin yerine ben sözcüğü oturur: Ben kendimi seviyorum, ben kendime kızıyorum vs. (Clarkson ve Mackewn, 1998, sf. 76). Bu alınamayan ihtiyaç her şey olabilir: ilgi, sevgi, merhamet, ceza… Kişilerarası alanda cevaplanması gereken sorular, kişi tarafından kendi kendine cevaplanmaya çalışılır. Bu tip kendine döndürmede kişi, başkalarına nasıl davranmak istiyorsa kendisine öyle davrandığından, kişi kendisinin en büyük düşmanı haline de gelebilir (Perls, 1973, sf. 41).  Kendi kendime sordum, kendi kendime söyledim gibi cümlelerin Perls (1995, sf. 93) kendine döndürme temas biçimine işaret ettiğini söylüyor. Bu dışarıdan alamadığımız bilgileri kendi kendimize vermeye çalışma çabasıdır ki, çoğunlukla karşı tarafın dahli olmadan beyhudedir ve istediği kadar güzel bir analiz yapmış olsun, kişiye tam bir tatmin duygusu yaşatmaz. Dışarıda olan cevap kişinin kendi içinde aranır ve bu da gerçeklerin ta kendisini değil, çoğunlukla içe almaları ve yansıtmaları yansıtır. Öfkesini kendine döndüren kişi, dışarı yöneltmediği için suçluluk duygusundan kurtulur. Ancak burada önemli bir nokta vardır: kişinin farkında olmadan farklı/ilgisiz alanlarda dışarı yönelttiği bir öfke söz konusu olur. Yani kişi kendine döndürüp kendi kendine halletmeye çalışırken, farkında olmadan dışarı yansıyan birçok davranışı vardır. Burada da ilk adım, önce dış dünyaya karşı davranışlarını kişinin fark etmesidir. Özetle, kişinin her şeyi kendi başına halletmeye çalışması çevresi için de olumsuz bir durumdur. Tam bir temas kurulmadığı gibi, büyüme ve gelişme, ilişkide doyum da sağlanamaz. Kişinin uygun olmayan yerlerde ortaya çıkan beklenti ya da öfkesi anlamlandırılamaz. Sonuçta, iki taraf için de hayal kırıklığı kaçınılmaz olur. (Perls, 1995, sf. 94).

Bize yapılmasını istediğimiz şekilde karşımızdakine davranmaya örnek verecek olursak da, karşımızdakine hayır diyememek fakat kendimize hayır demeyi verebiliriz. Başkasını kırmamak için istemediğimiz bir şeyi yaparken,  karşımızdakine evet demiş fakat kendimize hayır demiş oluruz. Bu hayırı kendine döndürmedir. Kişi hayır demeyi bilmiyor değildir sadece yanlış zamanda yanlış yerde bunu yapar (Perls, 1995, sf. 97). Daş (2010, sf.174) burada eleştirilmekten hiç hoşlanmadıkları için kimseyi eleştirmeyen, ya da kendisine kızılmasından hiç hazetmediği için kimseye karşı sesini çıkarmayan, ilgi görmek istedikleri için sürekli başkalarına ilgi gösteren insanları örnek verir. Kendisine uygun sınırlar konulmamış bir kadın, kendisine kimsenin koymadığı kadar katı sınırlar koyabilir ve kendini herkesten çok eleştirebilir (Sills, Fish, Lapworth, 1998, sf. 66).

Özetle burada kişinin cümlesi: “Bana nasıl davranmanı istiyorsam, sana öyle davranırım”dır. Bu genellikle kişinin içtenliğine zarar veren, ihtiyaçlarını direkt olarak ifade etmek yerine alt yazılı olarak vermeye çalışırken oldukça emeğe malolan, kişiyi zaman içinde tükenmişliğe götürebilen bir durumdur. Kişi yatırımını sürekli başkalarının ihtiyaçlarına yaparken, aslında insanların kendi ihtiyaçlarıyla ilgilenmesini beklemektedir. Ancak bunu sağlamak için ifade etmek yerine çok zorlu ve kendine çifte standartlı bir yola girmiştir. Sonucunda yaşayacağı şey şüphesiz ki hayal kırıklığı olacaktır.

Bir sonraki yazıda kendine döndürme temas biçiminin kökenlerine değineceğim…

Yararlanılan Kaynaklar

Clarkson, P., Mackewn, J. (1998). Fritz Perls. Sage Publications.

Erten, Y. (2004). Heinz Kohut’un İzini Sürmek. Psikanalizin “Öteki” Yüzü: Heinz Kohut’un içinde. İstanbul İthaki Yayınları.

Fowlie, H. (2005) Confusion and introjection:A model for understanding the defensive structures of the parent and child ego states. In Transactional Analysis Journal. 35, 2, Sf.192-204

Joyce, P., Sills, C. (2003). Skills in Gestalt Counselling & Psychotherapy. Sage Publications.

Kohut, H., Wolf, E. (2004). Kendilik Bozuklukları ve Tedavileri: Ana Hatlar. Sf. 80-109. Çev: G. Budan (orijinal basım tarihi: 1978) Psikanalizin “Öteki” Yüzü: Heinz Kohut’un içinde. İstanbul: İthaki Yayınları.

Kohut, H. (2004). Kendiliğin Çözümlenmesi. 1. basım. İstanbul: Metis Yayınevi.

Korb, M.P., Gorrell, J. , De Riet, V.V. (1989) Gestalt Therapy. Allyn and Bacon.

Mitchell A.S. ( 2009) Psikanalizde ilişkisel Kavramlar. Çev:G. Algaç, İ. Anlı. İstanbul: Bilgi üniversitesi yayınları(orijinal basım tarihi: 1946).

Perls, F.S. (1973). The Gestalt Approach & Eye Witness to Therapy. Science and Behavior Books.

Perls, F.S. (1995). Gestalt Therapy: Retroflection, Introjection, and Projection. In The Handbook of Gestalt Therapy. C. Hatcher, P. Himelstein (Eds.). Jason Aronson Inc.

Perls, F.S. (1992). Ego, Hunger and Aggression: A Revision of Freud’s Theory and Method. The Gestalt Journal Pres Inc.

Sezgin, N. (2002). Geştalt Psikoterapisi: Temas İşlevleri ve Temasın Engellenmesi. Temas: Geştalt Terapi Dergisi, 1(1), sf.15-41.

Sills, C., Fish, S., Lapworth, P. (1998). Gestalt Counselling. UK: Winslow.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

Ay ay

ve yeni yazılar e-postama da gelsin dersen tıkla!

Diğer 4.436 takipçiye katılın

%d blogcu bunu beğendi: